Biện pháp hạn chế rủi ro tác nghiệp của ngân hàng

26/03/2021
Từ một số nghiên cứu tại các nước phát triển ghi nhận, rủi ro tác nghiệp của ngân hàng (RRTN) có thể gây tổn hại khoảng 10% lợi nhuận trong hoạt động kinh doanh. Chính vì thế, quản trị rủi ro tác nghiệp của ngân hàng ngày càng có ý nghĩa quan trọng và cần thiết.
Bank

I. Khái niệm rủi ro tác nghiệp của ngân hàng

Theo Hiệp ước Basel II: “Rủi ro tác nghiệp là nguy cơ tổn thất trực tiếp hoặc gián tiếp do cán bộ ngân hàng, quá trình xử lý và hệ thống nội bộ không đầy đủ hoặc không hoạt động hoặc do các sự kiện bên ngoài tác động vào hoạt động ngân hàng”.

RRTN xuất phát từ 4 nguyên nhân chủ yếu: Con người - công nghệ - quy trình - các yếu tố khách quan khác. Hay nói cách khác, RRTN liên quan đến tất cả các mặt hoạt động của ngân hàng, đặc biệt là yếu tố con người và chủ yếu ở các cấp thực thi.

II. Biện pháp hạn chế rủi ro tác nghiệp của ngân hàng

1. Từ phía Ngân hàng Nhà nước

Rủi ro tác nghiệp của ngân hàng xảy ra không chỉ ảnh hưởng đến một ngân hàng mà có thể ảnh hưởng đến uy tín của toàn ngành ngân hàng. Do đó, trong thời gian gần đây, NHNN đã có nhiều chỉ thị cũng như tổ chức nhiều hội thảo nhằm tăng cường kiểm soát an toàn tiền gửi và hoạt động thanh toán, hạn chế ảnh hưởng của rủi ro gian lận đến khách hàng và ngân hàng. NHNN đã có các công văn như: Công văn 386a/NHNN-TTGSNH.m, ngày 08/05/2017, công văn 2245/TTGSNH9 ngày 12/07/2017, và tại các hội nghị của ngành Ngân hàng ngày 31/05/2017 và ngày 12/10/2017, đã có những chỉ đạo sát sao của NHNN trong vấn đề bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng, trong đó có vấn đề về các gian lận nội bộ, gây thiệt hại tiền gửi cho người dân.

Đầu năm 2018, NHNN tiếp tục có văn bản số 1126/NHNN-TTGSNH ngày 23/2/2018 (sau khi xảy ra vụ việc mất tiền gửi hàng trăm triệu đồng của khách hàng tại một NHTMCP), trong đó đưa ra bảy yêu cầu đề nghị các ngân hàng thực hiện để đảm bảo an toàn giao dịch tiền gửi, tiền gửi tiết kiệm tại các TCTD, tập trung vào các nhóm giải pháp về công nghệ, quy định/quy trình, cơ cấu tổ chức, công tác cán bộ, truyền thông/thông tin tới khách hàng, tương tác với NHNN và các cơ quan chức năng khi phát sinh vụ việc sai phạm.

Tại Thông tư 13/2018/TT-NHNN, ngày 18/05/2018 về hệ thống kiểm soát nội bộ của NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, NHNN yêu cầu các NHTM phải nhận diện, đo lường, theo dõi và kiểm soát đầy đủ rủi ro hoạt động (bao gồm rủi ro gian lận) trong tất cả các sản phẩm, hoạt động kinh doanh, quy trình nghiệp vụ, hệ thống công nghệ thông tin và các hệ thống quản lý.

Ngoài ra, các ngân hàng cần có cơ chế trao đổi thông tin về gian lận, nguy cơ xảy ra gian lận cho bộ phận quản lý rủi ro, bộ phận kiểm toán nội bộ và các bộ phận liên quan khác, cũng như có cơ chế báo cáo cho cấp có thẩm quyền về các hành vi vi phạm.

2. Từ phía các ngân hàng thương mại

- Giúp nhân viên ngân hàng nhận thức đúng về các loại rủi ro tác nghiệp của ngân hàng

Để phòng tránh những rủi ro tác nghiệp của ngân hàng, nhân viên ngân hàng cần hiều rõ về những loại rủi ro trong quá trình tác nghiệp và những hậu quả mà nó mang lại. Khi mỗi nhân viên đều biết về những loại rủi ro này thì mức độ nguy hiểm của nó sẽ giúp họ chủ động phòng tránh được những điều đáng tiếc. Việc chủ động tham gia vào những khoá đào tạo nghiệp vụ, khoá học có nội dung về các nhận diện và phòng tránh rủi ro sẽ giúp đội ngũ nhân viên này có một cái nhìn toàn diện nhất về trách nhiệm, nghĩa vụ và những phản ứng trước các tình huống xảy ra.

Nhân viên ngân hàng không được giao tên đăng nhập và mật khẩu của mình cho bất cứ ai để đảm bảo tính bảo mật thông tin, và phòng tránh sự xâm nhập từ bên ngoài vào hệ thống ngân hàng. Nhân  viên cũng cần rèn luyện thói quen thay đổi mật khẩu đăng nhập thường xuyên để không bị những đối tượng xấu lấy cắp mất tài khoản.

- Ngân hàng cần hoàn thiện quy chế, quy trình rõ ràng, đảm bảo

Hệ thống ngân hàng cần hoàn thiện cho mình một quy trình, quy chế đảm bảo một cách cụ thể, minh bạch để tất cả các nhân viên khi làm việc, tác nghiệp đều phải tuân theo những quy trình đó. Một quy trình cụ thể, một hệ thống hoạt động có ý thức thì những rủi ro trong quá trình tác nghiệp sẽ bị loại bỏ đi rất nhiều.

- Xây dựng văn hoá quản trị rủi ro tác nghiệp của ngân hàng cho nhân viên

Mỗi đơn vị, tổ chức xây dựng được một bộ quy tắc ứng xử, một văn hoá cho tổ chức của mình thì đó chính là một thành công lớn bước đầu. Ngân hàng xây dựng được văn hoá về quản trị rủi ro tác nghiệp cho nhân viên của mình sẽ giúp mọi nhân viên luôn luôn ghi nhớ và có những cách giải quyết tốt nhất cho các vấn đề rủi ro khi giao dịch với khách hàng. Văn hoá này không chỉ là tốt cho từng cá nhân mà nó còn góp phần đảm bảo cho sự hoạt động an toàn của ngân hàng.

Việc giám sát các hoạt động nội bộ cũng như tăng cường kiểm soát chéo sẽ giúp tất cả nhân viên có ý thức thực hiện tốt, tuân thủ các nguyên tắc đã được đề ra. Từ đó có thể phòng tránh và giảm thiểu rủi ro tác nghiệp của ngân hàng.

Trong xu thế phát triển của thời đại hiện nay, rủi ro tác nghiệp của ngân hàng ngày càng gia tăng do tác động của quá trình hội nhập, do tốc độ gia tăng khối lượng các giao dịch trong ngân hàng, môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Như vậy, có thể thấy việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro tác nghiệp của ngân hàng là yêu cầu cần thiết đối với mỗi ngân hàng trong thời gian tới, nhằm đáp ứng yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước, cũng như Hiệp ước Basel II, hướng tới bảo vệ khách hàng, uy tín của ngân hàng. Đặc biệt, các chính sách quản trị nhân lực cần hướng tới mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng cao, đạo đức nghề nghiệp tốt; các quy trình nghiệp vụ cần được rà soát thường xuyên, hoàn thiện hóa, tránh quá cứng nhắc và có lỗ hổng.

Xem thêm thông tin chi tiết về tin tức ngành Ngân hàng Việt Nam tại: 
http://vietnamcredit.org/tin-tuc 

Nguồn: Tạp chí ngân hàng

Bài viết liên quan
Ngành Ngân hàng Bình Định: Hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó

Ngành Ngân hàng luôn nỗ lực góp phần và đồng hành để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phòng chống dịch, tháo gỡ khó khăn, khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, duy trì đà tăng trưởng và phát triển bền vững cho tỉnh Bình Định.
Top 10 ngân hàng Việt Nam có vốn hoá lớn nhất hiện nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu ngân hàng. Giá cổ phiếu tăng mạnh đã giúp vốn hóa của 10 ngân hàng Việt Nam tăng hơn 78.000 tỷ đồng kể từ đầu năm 2021.