Cam kết trong EVFTA đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng

09/12/2020
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) là động lực để phát triển dịch vụ tài chính hiện đại tại Việt Nam và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.
Bank

Theo các chuyên gia tài chính ngân hàng, EVFTA cũng là cơ hội góp phần vực dậy nền kinh tế Việt Nam nhanh hơn thời kỳ hậu dịch Covid-19.

Tuy nhiên, Hiệp định cũng sẽ đặt ra không ít thách thức đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng Việt Nam. Bài viết trao đổi về tác động, cơ hội và thách thức mà Hiệp định EVFTA mang lại đối với lĩnh vực kinh tế tài chính, đồng thời kiến nghị một số giải pháp trong thời gian tới.

Cam kết trong EVFTA đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng

Ngày 30/6/2019, Hiệp định EVFTA giữa Việt Nam với Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức được ký kết. Ngày 12/2/2020, tại phiên họp toàn thể ở Strasbourg (Pháp), Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu ủng hộ EVFTA. Ngày 30/3/2020, Hội đồng châu Âu đã quyết định phê chuẩn Hiệp định EVFTA. Sáng ngày 8/6/2020, với đa số phiếu tán thành, Quốc hội Việt Nam đã biểu quyết thông qua EVFTA. Theo quy trình, Hiệp định sẽ có hiệu lực sau 30 ngày kể từ khi hai bên hoàn thành các thủ tục thông báo cho nhau.

Thống kê cho thấy, tính đến hết năm 2019, hoạt động đầu tư giữa EU và Việt Nam còn khá khiêm tốn cả về số lượng và quy mô dự án đăng ký. Tuy nhiên, trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, ngày càng nhiều nhà đầu tư từ EU, chủ yếu là các ngân hàng 100% vốn nước ngoài như Standard Chartered, HSBC hoặc các chi nhánh ngân hàng nước ngoài như Deutsche Bank; các quỹ đầu tư từ EU... đã hiện diện tại Việt Nam. Trong bối cảnh đó, EVFTA được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh quá trình phục hồi nền kinh tế Việt Nam nói chung và lĩnh vực tài chính - ngân hàng nói riêng.

Theo Cấn Văn Lực và các cộng sự (2020), các nội dung về mở cửa thị trường tài chính - ngân hàng trong EVFTA được đề cập cụ thể tại Chương 8 và Biên bản ghi nhớ về góp vốn ngân hàng. Nhìn chung, các cam kết này tương tự như trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Hiệp định Thương mại toàn diện xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), nhưng có 3 cam kết đáng chú ý, gồm:

Thứ nhất, quy định "trong vòng 5 năm đầu sau khi EVFTA có hiệu lực, Việt Nam cam kết sẽ xem xét cho phép các tổ chức tín dụng của EU mua đến 49% cổ phần của 2 Ngân hàng thương mại (NHTM) cổ phần Việt Nam (hiện nay tối đa là 30%), ngoại trừ 4 NHTM cổ phần có sở hữu Nhà nước là BIDV, Vietinbank, Vietcombank và Agribank.

Thứ hai, cam kết về mở cửa thị trường với các dịch vụ tài chính mới và cho phép các nhà cung cấp dịch vụ tài chính EU chuyển thông tin ra/vào Việt Nam; cho phép các nhà cung cấp dịch vụ tài chính EU thành lập tại Việt Nam tiếp cận dịch vụ thanh toán, bù trừ, các phương thức tài trợ và tái cấp vốn có sẵn.

Thứ ba, cam kết mở cửa đối với dịch vụ bảo hiểm; theo đó, Việt Nam gần như giữ nguyên mức cam kết tại WTO và chỉ mở cửa thị trường thêm với dịch vụ môi giới bảo hiểm và tái bảo hiểm.

Tác động của EVFTA đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng

Theo Báo cáo “Đánh giá tác động của Hiệp định EVFTA tới Việt Nam” của Vụ Chính sách Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), đối với ngành Dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm,  Hiệp định EVFTA mở ra cơ hội cho việc thúc đẩy tự do hóa ngành dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm của Việt Nam. Tác động của mở cửa dịch vụ với nhóm ngành này là tích cực trên các góc độ cầu về dịch vụ, cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp từ EU. Đến năm 2025, xuất khẩu dịch vụ tài chính, bảo hiểm của Việt Nam sẽ tăng khoảng 21%, nhập khẩu sẽ tăng 9,65%. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh là rất lớn, đồng thời, áp lực ổn định vĩ mô cũng lớn hơn do mở cửa dịch vụ này làm cho Việt Nam dễ nhạy cảm hơn với các cú sốc từ bên ngoài.

Theo Cấn Văn Lực và các cộng sự (2020), dựa trên những cam kết đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng trong EVFTA, có thể thấy một số tác động như sau:

  • Về cam kết mua cổ phần của ngân hàng: Với thời gian thực thi không dài, cùng xu hướng thoái vốn của các đối tác nước ngoài, trong ngắn hạn, quy định này dự báo tác động không nhiều đến dòng vốn của EU vào thị trường tài chính - ngân hàng Việt Nam. Ngược lại, đây có thể là cơ hội cho các NHTM cổ phần, đặc biệt là các ngân hàng đang "khát vốn chủ sở hữu", đáp ứng chuẩn Basel 2. Khi có sự tham gia của các đối tác chiến lược EU, các ngân hàng trong nước sẽ được tiếp cận bộ máy quản trị và công nghệ hiện đại, cũng như các sản phẩm tài chính-ngân hàng hiện đại.
     
  • Về cam kết mở cửa thị trường với các dịch vụ tài chính mới: Dự báo cam kết này sẽ có tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech) và tiền di động – dịch vụ tài chính mới đang được quản lý bằng các văn bản pháp luật hiện có của Việt Nam. Đây cũng là thách thức không nhỏ đến thị trường tài chính trong nước, đặc biệt là  tương lai của các sản phẩm tài chính số, nhất là các mảng thanh toán, ngân hàng bán lẻ. Ngược lại, các Fintech và ngân hàng Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này để đổi mới, phát triển; đẩy nhanh tiến trình tài chính số và thanh toán không dùng tiền mặt trong bối cảnh hậu dịch Covid-19.
     
  • Về cam kết mở cửa đối với dịch vụ bảo hiểm: Việt Nam cho phép các nhà cung cấp dịch vụ bảo hiểm EU được cung cấp qua biên giới cho khách hàng Việt Nam không hạn chế các dịch vụ tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, môi giới bảo hiểm, môi giới tái bảo hiểm và các dịch vụ phụ trợ bảo hiểm. Như vậy, các cam kết trong EVFTA sẽ tác động không nhiều đến hoạt động bảo hiểm gốc (bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ) tại thị trường trong nước. Tuy nhiên, với xuất xứ lâu đời và phát triển tại các nước châu Âu, việc mở cửa hoạt động tái bảo hiểm đối với EU có những tác động nhất định, thúc đẩy tính cạnh tranh và sự phát triển của thị trường này tại Việt Nam.

Xem thêm thông tin chi tiết và phân tích chuyên sâu về báo cáo ngành Ngân hàng Việt Nam tại: https://vietnamcredit.com.vn/products/industries/central-banking_1038#K

Nguồn: Tạp Chí Tài Chính

Bài viết liên quan
Ngành Ngân hàng Bình Định: Hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó

Ngành Ngân hàng luôn nỗ lực góp phần và đồng hành để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phòng chống dịch, tháo gỡ khó khăn, khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, duy trì đà tăng trưởng và phát triển bền vững cho tỉnh Bình Định.
Top 10 ngân hàng Việt Nam có vốn hoá lớn nhất hiện nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu ngân hàng. Giá cổ phiếu tăng mạnh đã giúp vốn hóa của 10 ngân hàng Việt Nam tăng hơn 78.000 tỷ đồng kể từ đầu năm 2021.